Türkiye’de gazetecilere yönelik gözaltı ve tutuklamalarla derinleşen basın özgürlüğü ihlâlleri sürüyor.
Eylül ayında 8, ekim ayının ilk 22 gününde ise 6 gazeteci tutuklandı.
İfade Özgürlüğü Derneği’nin (“İFÖD”) aktardığına göre, yalnızca Eylül 2026’da Türkiye’deki makam ve mahkemeler, X’te toplam 35 milyon takipçisi bulunan en az 1.270 hesabın erişime engellenmesine karar verdi. X, bu kararların en az yüzde 90’ını coğrafî erişim engeli uygulayarak yerine getirdi, yani söz konusu hesapları Türkiye’den görünmez kıldı.
X’in Türkiye’den erişime engellediği hesaplar arasında Evrensel Gazetesi, Kısa Dalga, soL Haber ve Mezopotamya Ajansı (MA) gibi haber kuruluşlarının yanı sıra çok sayıda gazetecinin hesabı da bulunuyor. Öte yandan 30 Eylül’de T24 internet haber portalının internet sitesi ile sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildi, 14 Ekim’de ise Halk TV’ye kayyım atandı.
Basın ve ifade özgürlüğüne yönelik saldırılara karşı seslerini yükselten basın meslek ve emek örgütleri, “Artık yeter, nefes alamıyoruz! Sansüre hayır, habere özgürlük!” çağrısıyla 24 Ekim Cumartesi günü Türkiye genelinde sokağa çıkacak.
Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), DİSK Basın-İş, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Basın Konseyi, Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD), İzmir Gazeteciler Cemiyeti (İGC), Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG) ve diğer meslek örgütleri 10 kentte eylem düzenleyecek.
Eylemleri ve gazetecilere yönelik baskıları TGS Genel Sekreteri Banu Tuna ve DİSK Basın-İş Disiplin Kurulu Üyesi Diren Yurtsever ile konuştuk.
“Dayanışmadan aldığımız gücü cumartesi günü göstereceğiz”
Gazeteci Banu Tuna, “Uzun zamandır arkası kesilmeyen darbeler nedeniyle bir parça uyuştuğumuzu düşünüyorum,” dedi. Tuna, gazetecilere yönelik baskılar karşısında toplumsal tepkinin önemine dikkat çekerek açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Üzerimize yağmur gibi yağan el koymalar, kapatmalar, davalar, iletişim engelleri, sansür ve gözaltılar varken sokağa çıkmak, sokakta yan yana durmak hepimize iyi gelecek. Silkinmeye ve farklılıkları kenara bırakıp itirazımızı en yüksek perdeden dillendirmeye ihtiyacımız var.
“Uzun zamandır arkası kesilmeyen darbeler nedeniyle bir parça uyuştuğumuzu düşünüyorum şahsen. İtirazımız baki; ama sosyal medyaya sıkışmış durumda. Son haftalarda Fransa, İtalya, Arnavutluk ve ABD’deki eylemlerin de hatırlattığı gibi dayanışmamızı, dayanışmadan aldığımız gücü cumartesi günü görecek ve göstereceğiz.”
“Basının özgür olmadığı bir ülkede demokrasi ve barış da olmaz”
DİSK Basın-İş Disiplin Kurulu Üyesi ve gazeteci Diren Yurtsever ise gazetecilere yönelik baskıların toplumun haber alma hakkını ve demokrasiyi de hedef aldığını belirterek herkesi gazeteciler ile dayanışmaya çağırdı:
“Bugünkü iktidar, gazeteciliğin sınırlarını kendisi belirlemeye çalışıyor. İktidarın belirlediği sınırın dışına çıkan gazeteciler ve medya kuruluşları ise hedef haline geliyor. Son dönemde iktidarın basın ve ifade özgürlüğü alanındaki politikaları sadece gazetecilerin ya da medyanın hedef alınması meselesi olarak değerlendirilemez. Sansür, tutuklama, gözaltı ve kayyım atamaları aynı zamanda toplumun haber alma hakkı, demokratik denetim mekanizmaları ve kamusal tartışma ortamını da hedef alıyor. Özellikle son dönemde artan baskılar, gazetecilerin iktidarı ya da siyasi aktörleri sorgulaması, toplumun ise doğru bilgiye ve farklı görüşlere erişmesinin engellenmesini amaçlıyor. Özcesi hakikat toplumdan kaçırılmaya çalışılıyor.
“Bizler de basın meslek örgütleri olarak, gazetecilere yönelik son dönemlerde giderek artan gözaltı, tutuklama ve ev hapsi kararları, sistematik olarak sürdürülen sansür politikaları ve medya kuruluşlarına kayyım atanmasına karşı 24 Ekim’de 10 kentte sokağa çıkacağız. Niye mi çıkıyoruz? Haber yapma hakkımıza, toplumun haber alma hakkına, basının özgürlüğüne ve demokrasiye sahip çıkmak için. Gazetecilerin tutuklandığı, düşünce ve ifade özgürlüğünün askıya alındığı, basının özgür olmadığı bir ülkede demokrasi ve barış da olmaz.
“Antidemokratik uygulamaların sistematik olarak uygulandığı, toplumsal ve siyasal muhalefetin baskıya alındığı, en küçük bir demokratik talebin bile baskıyla karşılandığı ve giderek otoriterleşen bir rejim gerçekliği var. Bu antidemokratik uygulamalara yönelik refleksler kimi zaman yetersiz olsa da şunu biliyoruz: Basına yönelik bu saldırılar, aynı zamanda topluma dönük bir saldırı. Ve toplumda büyük bir tepki var. Bugün bu baskılara karşı güçlü bir ses çıkarmazsak, yarın çok daha kötü senaryolarla karşı karşıya kalabiliriz. Şimdi yapılması gereken, amasız ve fakatsız bir araya gelerek, birlikte ortak mücadeleyi örerek güçlü bir karşı koyuşu ortaya çıkarmaktır. Koşullar ne olursa olsun, toplum olarak, gazeteciler olarak demokrasiye, basın özgürlüğüne, haber yapma ve haber alma hakkımıza sahip çıkmalı ve bu mücadeleyi birlikte, omuz omuza yürütmeliyiz. Çünkü gazetecilik suç değildir, çünkü özgür basın susturulamaz, çünkü toplumun haber alma hakkı temel bir haktır. Çünkü basın özgür olmazsa demokrasi olmaz. 24 Ekim’de herkesi hakikate sahip çıkmak adına ‘Sansüre hayır, habere özgürlük’ demeye çağırıyoruz.”
Program
“Biz susarsak gerçekler karanlıkta kalır. Biz yazamazsak halk öğrenemez. Biz soramazsak iktidar sahipleri hesap vermez,” diyen basın meslek örgütlerinin kent kent eylem programı şöyle:
İstanbul: Kadıköy Boğa Heykeli, 13.00. Boğa Heykeli’nden Kadıköy Meydanı’na yürüyüş ve açıklama.
Ankara: Kolej Kavşağı, 14.00. Kolej Kavşağı’ndan Sakarya Caddesi’ne yürüyüş ve açıklama.
İzmir: Alsancak Türkan Saylan Kültür Merkezi önü, 14.00. Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nden limana doğru yürüyüş.
Van: Sanat Sokağı, 14.00. Sanat Sokağı’ndan kent meydanına yürüyüş ve açıklama.
Adana: Sanatçılar Parkı Basın Anıtı önü, 13.00. Eskişehir: Köprübaşı, 14.00.
Diyarbakır: Adliye önü, 14.00. Adliye önünden BTK önüne yürüyüş ve açıklama.
Antalya: Attalos Heykeli önü, 14.00. Cumhuriyet Meydanı’na yürüyüş.
Bursa: Osmangazi Şehreküstü Meydanı, 14.00.
Kocaeli: İzmit Uğur Mumcu Parkı, 14.00.
