Spot Basın Kooperatifi’nden Sinan Tunçdemir, “Amerika Amerika” programında altı önemli başlığı gündemine aldı. Bağdat’ın İranlı Kürt muhalifleri sınır dışı edeceği ya da İran’a teslim edeceği iddiası ile Kürdistan Bölgesi’ndeki kamplara yönelik füze ve İHA saldırıları, ABD’deki Kürtlerin ara seçimde Trump’a tepkisi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ertelenen büyük saldırısı, Husilerin Aden’de Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nı vurması ve Suudi Arabistan’a verilen uluslararası destek, 3 Kasım ara seçimlerinde Trump’ın anketlerde geride kalması… Tüm detaylar haberimizde.
Taraflar yalanlıyor, saldırılar sürüyor
Irak Federal Hükümeti, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ve İranlı yetkililer 19 Ekim’de Bağdat’ta üçlü bir güvenlik toplantısı yaptı. Toplantının ertesi günü İran’ın Bağdat Büyükelçisi resmî hesabından bir paylaşım yaparak Irak’ın İranlı Kürt muhalif grupları sınır dışı edeceğini ya da İran’a teslim edeceğini öne sürdü.
Iraklı yetkililer böyle bir anlaşmaya varılmadığını açıkladı. Kürt gruplar da kendilerine Irak hükümetinden sınır dışı edilmelerine ya da uzaklaştırılmalarına dair resmî bir bildirim gelmediğini belirtti. Irak’ın Kürt grupları sınırdan uzak tutmaya çalışacağı, ancak onları İran’a teslim etmeye yönelik bir anlaşma yapılmadığı belirtiliyor. Bu gruplara bağlı bazı kampların Birleşmiş Milletler gözetiminde olduğu da vurgulanıyor. Masada ne konuşulduğu bağımsız olarak doğrulanamadı.
Tartışmalar devam ederken Kürdistan’a yönelik kesilmedi. Kürdistan Özgürlük Partisi’nin (PAK) kampına son beş-altı günde dört balistik füze düştü. Kamp önceden tahliye edildiği için can kaybı yaşanmadı. Komala’nın kampı İHA’larla vuruldu. İran Kürdistan Demokrat Partisi’nin (PDKI) üyelerinin, ailelerinin ve sivillerin kaldığı mülteci kampı da saldırıya uğradı. Tunçdemir’e göre bu saldırılar, İran’ın yalnızca silahlı grupları değil, sivillerin kaldığı kampları da hedef aldığını gösteriyor.
İran sınırında da gerilim yükseliyor. PJAK ile İran askerleri arasında çıkan çatışmada İranlı bir yüzbaşının öldüğü öne sürüldü. İddia, İsrail basınına yansıdı ve doğrulanmış değil. İran’ın sınırda 10 kilometrelik bir duvar örmeye başladığı da bildirildi. Amacın, Kürt silahlı gruplarının İran’a karşı olası bir operasyonunu önlemek olduğu belirtiliyor.
Tunçdemir’e göre, iddialar doğru çıkarsa bu, İran ve Irak’ın koordineli biçimde Kürtleri daha fazla çembere aldığı anlamına geliyor.
Trump’a tepki
Tunçdemir’in konuştuğu ABD’de yaşayan Kürtler, Trump’a tepki gösteriyor. Bazıları Trump’ın Kürtlere ihanet ettiğini, bazıları hayal kırıklığı yaşadıklarını ya da işlerin bundan daha kötü olamayacağını söylüyor. Tunçdemir’in görüştüğü kişilerin ara seçimlerde Demokratlara oy vereceği aktarılıyor.
İran: Saldırı ertelendi
Axios’un haberine göre İsrail savaş uçakları bu hafta başında İran’a geniş çaplı bir saldırı için havalandı, ancak bir süre sonra geri döndü. ABD’nin Suudi Arabistan dahil Körfez ülkelerindeki diplomatlarını ve ailelerini tahliye hazırlığına girdiği de bildirildi. İran ise saldırı halinde Körfez’deki altyapıyı, özellikle internet ağlarını hedef alacağını açıkladı.
Hürmüz’deki ekonomik abluka İran ekonomisini ağır biçimde etkiliyor. Bazı resmî rakamlar enflasyonu yaklaşık yüzde 75 gösterirken Trump yüzde 300’den söz ediyor.
Trump, Newsmax’e verdiği röportajda İran’ın dağların altındaki nükleer tesislerine karşı “bombaların anası” olarak bilinen bombayı kullanacaklarını söyledi. Nükleer olmayan bu bomba, ilk kez 2017’de Afganistan’da IŞİD tünellerine karşı kullanılmıştı. Uzmanlar tehdidi İran’ı masaya çekmeye yönelik psikolojik savaş olarak yorumluyor. Bazı uzmanlar da bombanın sivil bölgelerde ağır kayıplara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth’in İsrail’e gizli bir ziyaret yaptığı bildirildi. Hegseth, dikkat çekmemek için resmî hükümet uçağı yerine askeri nakliye uçağı kullandı ve Başbakan Netanyahu’yla görüştü. İsrail’de 27 Ekim’de yapılacak seçimde Trump, Netanyahu’ya desteğini son haftada açıkladı. İsrail’in başına yanlış bir lider gelirse ABD’nin işi tek başına yapmak zorunda kalacağını söyledi.
Yemen ve Körfez
Birleşmiş Milletler’in yeni raporuna göre Yemen’de yerinden edilenlerin sayısı 250 bine ulaştı. Husilerin Aden’deki Cumhurbaşkanlığı Sarayı kompleksini vurduğu bildirildi. Yemenli yetkililer ölenler arasında üst düzey bir ismin olmadığını söyledi. Saldırıda en az beş güvenlik görevlisinin öldüğü, başbakanın ise kurtulduğu aktarılıyor. Bu bilgiler bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Suudi Arabistan’ın savunmasına destek veren ülkelerin listesi uzuyor. Macron, son sekiz günde Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki petrol terminalini korumak için bölgeye sessizce Fransız askeri, radar sistemleri ve hava savunma bataryaları konuşlandırıldığını doğruladı. Fransa ve İngiltere doğrudan savaşa girmediklerini vurguluyor. Mısır, parlamento onayıyla hava savunma sistemleri ve savaş uçakları gönderecek. ABD 100 asker yolladı. Pakistan, Yunanistan, İtalya ve Birleşik Arap Emirlikleri de destek veriyor. Türkiye’de asker gönderilmesine yönelik bir tezkere hazırlığı olduğu belirtiliyor, ancak henüz resmî bir adım yok.
Trump–Rusya ve Ukrayna
Trump’ın Rusya’yla enerji ve dizel anlaşması yaptığı iddiaları, Rusya’ya yönelik yaptırımları delme eleştirilerini beraberinde getirdi. Ukrayna ve Avrupalı ülkelerin tepkisi sürerken Zelenskiy, Starlink istihbarat desteğinin yavaşladığını söyledi ve Trump’ın tarihin yanlış tarafında olduğunu belirtti. Trump ise Zelenskiy’nin ne konuştuğunu bilmediğini söyleyerek benzin fiyatlarındaki artıştan onu sorumlu tuttu.
ABD’de ara seçim
3 Kasım’da Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı, Senato’daki 100 sandalyenin ise bir bölümü yeniden belirlenecek. Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi’nde 218, Senato’da 53 sandalyeye sahip. Demokratların ise sırasıyla 214 ve 47 sandalyesi var. Kontrolü ele geçirmek için her iki kanatta da dört sandalye daha kazanmaları gerekiyor.
Reuters anketine göre Trump’ın görev onayı yüzde 31’e, Fox News anketine göre yüzde 36’ya geriledi. Kongre tercihinde Reuters’a göre Demokratlar yüzde 47, Cumhuriyetçiler yüzde 35’te. Fox News’ta ise Demokratlar yüzde 54, Cumhuriyetçiler yüzde 45’te. Ohio’da Demokratların öne geçtiği, Texas ve Iowa gibi Trump’ın geçen başkanlık seçiminde çift haneli farkla kazandığı eyaletlerde de Cumhuriyetçilerin ciddi oy kaybı yaşadığı belirtiliyor. Trump, bu eyaletlerde miting düzenlemeye başladı.
Michigan’da Senato’ya aday olan ve seçilirse Senato’nun ilk Müslüman üyesi olacak Abdul El-Sayed, anketlerde Cumhuriyetçi rakibinin yüzde 50’ye 48 önünde görünüyor. Trump, El-Sayed’e yönelik sert ifadeler kullandı. El-Sayed ise kendi adının ya da inancının hedef alınmasının benzin ve market fiyatlarını artırmadığını söyledi.
Kongre’nin kontrolü Demokratlara geçerse, Demokratlar Trump’ın atamalarını geciktirebilir, savaş bütçelerini kısabilir ve savaş yetkilerini sınırlayabilir. Temsilciler Meclisi basit çoğunlukla azil oylamasına gidebilir, ancak Trump’ı görevden almak için gereken 67 Senato oyu gerçekçi görünmüyor.
Basın üzerindeki baskı
Beyaz Saray Sözcüsü Katie Zacharia, tarihin en kısa süre görev yapan sözcülerinden biri olarak görevden alındı. Ve Trump da gazetecilerle yaşadığı sert tartışmalarla da gündemde. Batı Şeria’daki Ebu Fellah köyünde Washington Post’un 63 yaşındaki ödüllü foto muhabiri, İsrailli aşırı sağcı yerleşimciler tarafından yaklaşık 10 dakika boyunca dövüldü. Dört omurunun ve bir kaburgasının kırıldığı gazeteci hastanede tedavi görüyor. Güney Lübnan’da ise bağımsız bir gazeteciye İsrail keskin nişancılarının ateş açtığı bildirildi. Obama da yakın zamanda yaptığı bir konuşmada ABD’nin basın özgürlüğü konusundaki tutumunu eleştirdi.
