Avrupa’da yüzyıllara yayılan Roman karşıtlığı nasıl Nazi döneminde sistematik bir soykırım politikasına dönüştü? Romanları hedef alan yasalar, sürgünler, zorla çalıştırma, çocukların ailelerinden koparılması ve “Roman avları” Hitler’den çok önce nasıl kurumsallaştı? Nazi rejimi bu tarihsel Çingenefobiyi nasıl “ırk hijyeni” adı altında bir imha programına çevirdi?
1930’lardan itibaren kayıt altına alma, kısırlaştırma, eğitim hakkının gaspı ve toplama kamplarına gönderilme süreçleri nasıl işledi? Himmler’in “Çingene Sorununun Nihai Çözümü” politikası ne anlama geliyordu; Romanlar Auschwitz’e nasıl sürüklendi? Ve bütün bunlara karşı Romanlar yalnızca kurban mıydı, yoksa anlatılmayan bir direniş tarihinin de özneleri miydi?
2 Ağustos Roman Soykırımı Anma Günü vesilesiyle, Hitler’den yüzyıllar öncesine uzanan Roman karşıtlığını, Porajmos’a giden imha siyasetini, Roman direnişini ve soykırım sonrasında dahi devam eden inkâr ve görünmezleştirme politikalarını tarihsel hafıza üzerinden masaya yatırıyoruz.
