Dersim’in gizli belgesi: Almanya’dan gaz tesisatı neden istendi?

Dersim harekâtının en tartışmalı başlıklarından biri, yeni arşiv belgeleriyle yeniden gündemde.

Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde bulunan ve gizliliği 2020 yılında kaldırılan 20 Ağustos 1938 tarihli bir belge, Almanya’nın Kiel kentindeki Hagenuk firmasıyla bir “gaz doldurma tesisatı” için temas kurulmasının istendiğini gösteriyor.

Bu belge, 1937 tarihli başka bir kararla birlikte okunduğunda ise daha dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Söz konusu kararda Almanya’dan yaklaşık 20 ton Chloracetophenon, İperit ve benzeri gazlarla, bunların bombalara doldurulmasını sağlayacak komple otomatik bir tesisatın satın alınması öngörülüyor.

Peki bu tesisat gerçekten alındı mı, söz konusu gazlar Türkiye’ye ulaştı mı ve bu belgelerin Dersim harekâtıyla bağlantısı konusunda elimizde hangi kanıtlar bulunuyor? Yeni ortaya çıkan belge, Dersim’e ilişkin bugüne kadar bildiklerimizi gerçekten değiştiriyor mu? Tüm bu soruları, söz konusu belgeyi Mahsuni Gül’le birlikte kamuoyuna duyuran gazeteci ve araştırmacı Nesimi Aday’la konuşuyoruz.